Hepimiz her gün yediğimiz içtiğimiz gıdalardan dolayı şeker alıyoruz. Kimimiz tercihini büyük seçim bir fast food menüsünden yana kullanırken kimimiz de bir kase nohut yemeyi tercih ediyoruz. Cipsler, bisküviler, makarnalar, baklagiller, ekmekler, şekerli tüm içecekler, unlu mamüller vb. her ürün aslında içerisinde şeker barındırıyor. Ve bu şeker bize neredeyse, travma etkisi yaratan bir olayın verdiği zarar kadar ve hatta daha fazlası kadar zarar veriyor. Peki bize bu kadar zarar veren bir besini neden ısrarla hayatımızda tutuyoruz?

Öncelikli olarak şekerbeyin ilişkisine değinmek istiyorum. Bizim o güzel beynimizin içindeki milyarlarca nöron ve yaşanan elektriksel iletişimler sayesinde şeker, vücudumuza girdiği andan itibaren ödül mekanizmamız çalışmaya başlıyor. Vücut anında dopamin salgılıyor. Tabii bu sadece yiyip içmekle olmuyor. Alkol, sigara, uyuşturucu, bazı ilaçlar ve cinsellik hemen hemen aynı etkiye sahip unsurlar.





 

Peki neydi dopamin? Bizim motivasyon kaynağımızdı. Aktif hale gelen ödül merkezimiz biz vücudumuza şekerli gıdalar aldıkça daha da coşar coşar coşar. Böylece biz de yemeğe devam ederiz.

Burada en önemli nokta beynin işleyiş sistemi. Beynimiz yeni olan her şeyi ödül olarak algılar. Buna sebzeler, meyveler, karbonhidratlar ve içecekler dahildir. Dolayısıyla ilk kez gördüğü bir brokoliye verdiği tepki, ilk kez gördüğü baklavaya karşı aynıdır. Fakat buradaki önemli nokta şekerin bağımlılık oranı. Sebzeler bağımlılık yapmaz ama şeker yapar. Ödül merkezimiz de her gün aynı yenen bir yemeği bir süre sonra sıradanlaştırır, alışır ve sıradan bulur. Ödüllendirilmiş hissetmek adına yemeğe devam edersiniz. Bir süre sonra da bağırsaklarımız (kendileri 2. beyin olur) bulundurdukları reseptörler vasıtasıyla beyne sinyal gönderir ve derki; “bana bu kadar yemek yeter ama hala şeker istiyorsan insülin salgılayabilirsin canım”.

Tüm bunların yanında şekerin vücuda etkileri sandığınızdan çok çok daha mühim. Mesela erkek çocuklarda meme büyümesi şeker depolanmasının bir sebebi. Erken yaşta obezite ile tanışan çocuklarda bu şekerin eseri. “Benim çocuğum hiç tatlı yemek ki alakası yok.” diyorsanız eğer çok yanılıyorsunuz. Şeker sadece tatlılarda bulunmaz. Ya da sadece sofra şekerinden ibaret değildir. Bugün bir markete gittiğinizde paketlenmiş gıdaların %99’unda şeker içeriğine rastlamak mümkün.





 

Şeker, paketlerde her zaman şeker olarak yer almaz. Birden çok formu vardır. Glikoz, fruktoz, laktoz, sükroz ve maltoz. Eğer bunlardan biri o pakette varsa şeker alıyorsunuz demektir. Özellikle de mısır şurubu şekeri ve nişasta bazlı şeker (NBŞ) ciddi derecede bağımlılık yapan türler arasında yer buluyor kendine.

Gelelim çocuğum tatlı yemiyor diyen ebeveyne… Şeker karbonhidrat moleküllerinden meydana gelir. Yani karbonhidratlar belli aşamalardan sonra şekere dönüşürler. Böylece siz pirinçten, makarnadan, ekmekten, keklerden, böreklerden her zaman şeker alırsınız. Basit karbonhidratlar büyük ölçüde vücuda zarar verir ve kilo artışına sebep olurken kompleks karbonhidratlarda böyle bir sıkıntı pek yaşanmaz. Her zaman her yerde okuduğumuz mercimek, nohut, fasulye, bulgur gibi ürünler kompleks karbonhidratlar sınıfına giriyor ve çok ciddi zararlar yaratmıyor. Tabii her şeyin fazlası zarar unutmamak gerek.

Peki ya şeker vücudumuzda ne gibi sıkıntılar yaratıyor? Çocuklar için obezite ve meme büyümesi dedik ama her yaştan herkeste fazlası karaciğer yağlanmasına sebep oluyor. Aynı zamanda uzun vadede şeker hastası oluyorsunuz. Ve elbette hemen her zararlı şeyde olduğu gibi ucu beynimize dokunuyor. Ortaya çıkan insülin direnci beyindeki amiloid adlı proteinin yıkımına sebep oluyor mesela. Ya da beyinde hafıza bölgemiz etkileniyor ve demans / alzhaimer hastalığı ortaya çıkıyor. 60 yaş öncesi demans / alzhaimer hastalığı şeker hastası olmayanlara göre olanlar için 2 katı seviyesinde imiş. Elbette stres hormonu sevgili kortizolü de unutamazdık. Vücutta salgılanan kortizol hem hücrelere zarar veriyor hem kilo alımına sebep oluyor.

Yukarıda biraz yer verdik ama şekerin hangi gıdalarda bulunduğuna gelin beraber bakalım…





 

  • Gazlı içecekler
  • Meyve suları
  • Nişastalı besinler
  • Paketlenmiş hemen hemen tüm gıdalar
  • Basit karbonhidratlar ( ekmek, makarna, kek, börek, bisküvi, çikolata, cipsler, tüm unlu mamüller vs.)
  • 5 şeker ( glikoz, fruktoz, laktoz, sükroz, maltoz ) içeren tüm gıdalarda
  • Mısır şurubu şekeri içeren gıdalar
  • Nişasta bazlı şeker içeren gıdalar

 

1 Yorum

Cevap Ver

Please enter your comment!
Please enter your name here

five × 2 =